In dit nummer bijdragen van gevestigde auteurs, maar ook bijdragen van nieuwe auteurs die veelbelovend zijn. Daarnaast de Woutertje Pieterse lezing en de Frans Kellendonk lezing en dit keer twee columns. Ook een boeiend interview met Bart Moeyaert en enkele gedegen analyses van kinder- en jeugdboeken.

Voor meer informatie over de publicatiereeks Literatuur zonder leeftijd kan men in de linkerkolom terecht.

Inhoud nummer 87

Marijke en Marjolein: twee meisjesboekenmeisjes tijdens de Tweede Wereldoorlog. ‘Trouw aan traditie of toch enige emancipatie?’
Stefanie Boonen

Zwart op wit. De representatie van allochtonen in multiculturele jeugdliteratuur
Dietha Koster

Kenmerken van verzet tegen de vrouwenrol in het meisjesboek. Een analyse van de nuttige boodschap in Schoolidyllen
Wendela de Raat

De stem van de jury. Een onderzoek naar tien jaar jeugdliteraire jury’s
Marte Hoogstraaten & Helma van Lierop-Debrauwer

Is er hier iemand bi? Woutertje Pieterse Lezing 2012
Edward van de Vendel

‘Het komt er in het hele leven op neer dat mensen gezien willen worden’. Een interview met Bart Moeyaert
Karen Ghonem-Woets

Strijdvaardig en eigenzinnig. Jacoba van Beieren in de Nederlandse jeugdliteratuur
Helma van Lierop-Debrauwer

Column: Annika Paulsen achterna (Andrea Kluitmann)
Column: Sjakie in de HEMA: over het vertalen van namen en realia in kinderboeken ( Lidwien Biekmann)

Bestaan kan iedereen. Frans Kellendonklezing 2012
Bart Moeyaert

Sterven voor de ogen van de wereld
Marloes Schrijvers

Al het goede komt in drieën
Ruth Hoogendam

De boeken zijn volgens de Jeugdbibliotheek voorbeelden van inspirerende en uitdagende trendsetters en hebben op vlak van taal, inhoud en creativiteit de hoogste kwaliteit.

‘Rare snuiters’ is een prenten-en gedichtenboek dat sinds maart 2011 al in de rekken ligt. Het werk wordt gelauwerd omdat het toegankelijk is voor kinderen met een leesbeperking, zoals blindheid, slechtziendheid en dyslexie. Zo maken kinderen kennis met de leefwereld van blinde en slechtziende leeftijdsgenoten.

Grote prenten met aangename contrasten werken die toegankelijkheid in de hand. Ook duidelijke letters, subtiel reliëf en zelfs braille maken het boek tot een witte raaf. Bij het boek hoort een luistercd, ingesproken door Wim Opbrouck en Dani Cornu. Het werk was enkel mogelijk dankzij een aantal subsidies, omdat de unieke reliëfdruk in het boek heel duur is.

Het boek kwam er na een samenwerking van 3,5 jaar tussen jeugdauteur Jan Dewitte en Freya Vlerick. Dewitte werd eerder al genomineerd voor de John Flandersprijs-Averbode met zijn Vlaams filmpje ‘Joni’. Voor Freya Vlerick is het haar debuut als illustrator.
(Persbericht Poëziecentrum/ SDG)

Op vrijdag 9 november 2012 vindt de jaarlijkse studiedag van de Nederlands/Vlaamse Werkgroep Onderzoekers Jeugdliteratuur plaats, wederom in samenwerking met de Nederlandse en Vlaamse IBBY-sectie. We zullen dit keer te gast zijn bij de Universiteit Gent, waar Sara Van den Bossche en Sylvie Geerts als promovenda werkzaam zijn. De studiedag van 2011 kon door allerlei omstandigheden helaas geen doorgang vinden, maar we hopen dat met de studiedag in november helemaal goed te maken.

Tijdens de studiedag wil de Nederlands/Vlaamse Werkgroep aan onderzoekers uit Vlaanderen en Nederland een podium bieden waar lopende projecten rond jeugdliteratuur en nieuwe ideeën worden voorgesteld en besproken. Dit gebeurt in de vorm van enkele lezingen gevolgd door een discussie, maar natuurlijk ook informeel tijdens de vele gesprekken bij de koffie, lunch en borrel.

De opzet van de vorige studiedagen is ons allemaal erg goed bevallen. Ook dit keer willen we beginnen met een lezing van een (buitenlandse) gastspreker (suggesties zijn van harte welkom). Daarna zullen er enkele korte lezingen zijn, waarbij lopend (of juist afgesloten) onderzoek wordt gepresenteerd. Deze lezingen zullen hooguit 25 minuten mogen duren, omdat ze gevolgd worden door een reactie van een referent, die tevens daarna de discussie zal leiden. Dit houdt in dat de lezingen dus ruim drie weken voor de studiedag uitgeschreven beschikbaar moeten zijn voor de referenten. Op deze manier hopen we, net als vorig jaar, weer een levendige discussie te hebben. Uiteraard wordt de studiedag traditiegetrouw met een borrel afgesloten.

Het is de bedoeling om de lezingen te publiceren in de enige publicatiereeks voor de studie van de kinder- en jeugdliteratuur Literatuur zonder leeftijd.

Er is dit jaar geen specifiek thema voor de studiedag, dus er kunnen allerlei onderwerpen aan de orde komen. Onderzoekers die een lezing (van 25 minuten) willen verzorgen, worden gevraagd een abstract van maximaal 300 woorden en een beknopte professionele biografie (150 woorden) te sturen naar ibby-nederland@planet.nl. De deadline voor het inzenden van abstracts is 10 augustus 2012. Wij nodigen jonge onderzoekers die aan een (promotie)onderzoek werken (of studenten die een heel boeiende masterthesis hebben geschreven) met nadruk uit om een abstract in te sturen, maar uiteraard zijn we ook zeer geïnteresseerd in onderzoek van meer gevestigde onderzoekers op ons vakgebied.

De ALMA is bedoeld voor het promoten van kinder- en jeugdliteratuur. In verschillende categorieën kunnen allerlei instanties (waaronder dus de IBBY-secties) voordrachten indienen. Voor de ALMA 2012 heeft IBBY-Nederland voorgedragen:

Ted van Lieshout: een van de belangrijkste auteurs van kinder- en jeugdboeken in Nederland die internationaal ook erg veel waardering krijgt. Ted van Lieshout is een schrijver en dichter, die ook als illustrator, boekenmaker én activist vanaf 1986 een veelzijdig en kwalitatief hoogstaand oeuvre heeft opgebouwd. De boeken van Van Lieshout zijn vaak bekroond met een Gouden of Zilveren Griffel en andere prijzen. In 2009 ontving hij de Theo Thijssenprijs voor zijn gehele oeuvre. Enkele weken geleden mocht hij de Woutertje Pieterse Prijs in ontvangst nemen voor zijn boek ‘Driedelig paard’.

Marit Törnqvist: illustreerde verschillende boeken van Astrid Lindgren en veel andere auteurs. Zij gaf in 1994 vorm aan het kinderkultuurhuis Junibacken in Stockholm waar men een driedimensionale reis door het werk van Astrid Lindgren kan maken. Haar eigen boeken (Klein verhaal over de liefde, 1995 en het in 2009 verschenen Wat niemand had verwacht) zijn door de pers en lezers heel positief ontvangen.

Internationale Jugendbibliothek in München: voor meer informatie over deze unieke instelling kan men in de linker kolom de desbetreffende instelling aanklikken of rechtstreeks naar de website van de instelling te gaan.

Klaas Verplancke: is een van de bekendste Vlaamse illustratoren. De bekroning met de prestigieuze Bologna Ragazzi Award 2001 voor zijn illustratie en boekvormgeving in het liederenboek “Ozewiezewoze” en een special mention voor het zelfgeschreven “Jot” maakte hem internationaal bekend. Dit is zijn 7e ALMA-nominatie op rij. In 2006 was hij ook al finalist voor de Hans Christian Andersen Award en in 2004 zetelde hij in de jury van de Bologna Illustrators Exhibition. Hij heeft nu een schitterend oeuvre op zijn naam staan en de beste indruk krijg je daarvan door rustig door zijn website heen te bladeren.

IBBY-Nederland ondersteunt financieel een verhalenproject dat door Marit Törnqvist en Dorus Vrede in Suriname, het dorp Pikin Slee aan de Surinamerivier, en in Nederland op de dr. Rijk Kramerschool wordt uitgevoerd. In de laatste IBBY-nieuwsbrief deed Marit hier uitgebreid verslag van. Nederlandse en Surinaamse kinderen schrijven elkaar brieven en sturen elkaar tekeningen.

Hello ik heet Jada Wijnerman
Ik zit op de W.A. Liefdeschool ter Marchalkreek
ik zit in de zesde klas. Mijn moeder is bang voor tapijtslang.
Die is ook gevaarlijk.
Ik woon bij een vakantieoord en wanneer ik in het water gaat
is mijn moeder heel dichtbij zodat ik niet kan verdrinken.
Wanneer ik daar ben ga ik nooit zonder te vragen naar de rivier toe want
bij sommige plaatsen is het diep.
Ik vind het heel pretich als ik van het natuur van Suriname geniet
in Suriname kan je veel leren.
daaag.

*****

Mijn moeder wil niet dat ik en een ander meisje die niet naar school gaan zitten te praten of een meisje die al een kind heeft. Maar soms ben ik baas op me moeder maar als ik denk dan zeg ik dat me moeder heb gelijk. Me moeder schreeuw me niet altijd.
Soms zeg me moeder dat ik moet niet zo aan vrienddingen denken of als ik met een jongen naar bed ga ik zwager worden.
Pansa Sabrina

Enkele foto’s en tekeningen om een impressie te geven. Wij hopen dat op de eerstvolgende IBBY vrienden(mid)dag Marit Törnqvist persoonlijk meer over haar ervaringen kan vertellen.

Professional translators who transpose German children’s books into their respective native tongues can apply for participation in the workshop. The deadline for applications is the 2nd of Mai 2012.

Further details and the application form can be found at
www.jugendliteratur.org and www.bosch-stiftung.de/brueckenbauer.

Op dinsdag 20 maart 2012 is bekendgemaakt dat Guus Kuijer de Astrid Lindgren Memorial Award 2012 heeft gewonnen. Deze internationale prijs werd in 2002 ingesteld door de Zweedse regering en gaat naar een auteur, illustrator of organisatie die volgens de jury in de geest van Astrid Lindgren werkt en de kinder- en jeugdliteratuur wereldwijd promoot. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 5 miljoen Zweedse Kroon (450.000 euro) en het is daarmee de grootste prijs ter wereld op het gebied van kinder- en jeugdliteratuur.

Guus Kuijer (Amsterdam, 1942) ging naar de kweekschool in Didam en werd leraar. Na 5 jaar stopte hij met lesgeven om zich helemaal te kunnen wijden aan het schrijven.

Nadat hij twee verhalenbundels en een roman voor volwassenen had gepubliceerd, schreef Guus Kuijer zijn eerste boek voor kinderen: Met de poppen gooien. Het verscheen in 1975, en werd meteen bekroond met de Gouden Griffel. Hoofdpersoon is Madelief, over wie Guus Kuijer nog vier boeken zou schrijven, die allemaal even enthousiast werden ontvangen. Het vierde deel, Krassen in het tafelblad, werd weer bekroond met de Gouden Griffel en later werd aan de vertaling, Erzähl mir von Oma, de Deutsche Jugendliteraturpreis toegekend. In 1979, vier jaar na het verschijnen van zijn eerste kinderboek, kreeg hij de hoogste Nederlandse onderscheiding: de Staatsprijs voor Kinder- en Jeugdliteratuur.

…

Na de boeken over Madelief volgden twee boeken met dieren in de hoofdrol ( Eend voor eend en Olle), jeugdtheater (Prijs de beer, 1990), televisiescripts (Fatima, 1985), jeugdromans (het symbolische Zwarte Stenen en Het land van de Neushoornvogel), fantasierijke avonturen zoals de Tin Toevalboeken en niet te vergeten de vijf boeken over Polleke, waarvan het eerste, Voor altijd samen, amen, de Gouden Griffel kreeg. Het Kinderboekenweekgeschenk dat Guus Kuijer in 2001 schreef, Ik ben Polleke hoor!, is het laatste deel uit die serie. Het werd in 2003 bekroond met de Woutertje Pieterse Prijs. Het boek van alle dingen leverde hem in 2005 wederom een Gouden Griffel en veel internationale waardering op.

The IBBY-Asahi Reading Promotion Award, initiated by the International Board on Books for Young People and sponsored by the Japanese newspaper company the Asahi Shimbun, is presented to projects run by groups or institutions that are judged to be making a lasting contribution to reading promotion for children and young people.

The Award is given every two years to two projects and presented to the winners at the biennial IBBY Congress. It was a difficult task for the current jury to choose two winners from the seventeen nominations as all the projects were of great merit and complemented IBBY’s Mission Statement. Each nominated project targeted children who live in disadvantageous circumstances with no or little access to books. They are really Reading Promotion Projects!

After an intensive discussion the jury made its choice from these seventeen projects and we are pleased to announce that the IBBY-Asahi Reading Promotion Awards for 2012 go to:

1. Abuelas Cuentacuentos–The Grandmother Storytelling Programme, Argentina
2. SIPAR, Cambodia

Voor meer informatie over beide projecten kan men hier terecht: asahi 2012 (persbericht)

De Argentijnse schrijfster María Teresa Andruetto en de Tsjechische illustrator Peter Sis hebben de Hans Chr. Andersen Award 2012 gewonnen.
.

.

Van María Teresa Andruetto zijn geen vertalingen in het Nederlands bekend. Peter Sis is zeker geen onbekende in Nederland.
Voor het persbericht over de toekenning van de prijzen kan men hier terecht: andersenprijzen 2012 (persbericht)

De Hans Chr. Andersen Award wordt ook wel de Kleine Nobelprijs genoemd. Het is de hoogste eer die je als kinderboekenmaker kunt ontvangen. De nationale secties van het International Board on Books for Young People (IBBY) nomineren telkens een auteur en een illustrator.

De Hans Christian Andersen Awards worden uitgereikt op het tweejaarlijkse IBBY-congres in Londen (23-26 augustus 2012).